Autonomie van de patiënt bevorderen

 
Leukere gesprekken met patiënten door een oplossingsgerichte aanpak die de oorsprong in de psychotherapie heeft. De aanpak vereist een andere manier van denken en vragen stellen, waardoor de oplossing samen met de patiënt wordt bedacht.

Huisarts Pieter Jansen
Gezondheidscentrum Veldhuizen in Ede
11.000 patiënten, 5 fte huisartsen

Wat is jullie oplossing?

“Wij zijn op een andere manier gaan werken: positief en oplossingsgericht. Natuurlijk blijft het werk deels hetzelfde: luisteren naar de klachten van de patiënt, onderzoek doen, een diagnose stellen en een behandelplan maken. 40 procent van de consulten bij huisartsen betreft SOLK-klachten: klachten die somatisch onvoldoende verklaard zijn. De gebruikelijke aanpak past dan minder goed.

De oplossingsgerichte aanpak is ontwikkeld in de psychotherapie, maar in de huisartsenpraktijk werkt het ook. Zeker als je daarbij uitgaat van het brede begrip ‘Positieve Gezondheid’, waarbij je niet alleen naar de ziekte kijkt, maar naar alle aspecten in het leven die met gezondheid samenhangen. Je sluit aan bij wat een patiënt zelf wil, kan en hoopt. Dat is effectiever dan een goed bedoeld advies dat misschien niet past. Ik kom er steeds meer achter dat mensen niet in hokjes passen. Een mens is zoveel meer dan zijn ziekte of probleem.”

“De oplossingsgerichte aanpak werkt bevrijdend”

Wat levert die aanpak op? 

“Leukere gesprekken. Je begint niet met de standaardvraag: waar kan ik u mee helpen? Want daarmee maak je mensen passief, terwijl je uit bent op samenwerking. In die samenwerking is de arts de expert in ziektebeelden en het stellen van vragen, de patiënt is ervaringsdeskundige en expert van zijn context. Daar maak je maximaal gebruik van. 

Als een patiënt met diabetes geen pillen of insuline wil, dan vraag je wat hij wel wil en kan, en hoe dat er uit zal zien. Als iemand somber is, vraag je hoe hij wil dat zijn leven er over een jaar uitziet en wat hij daarvoor zelf kan doen. Als een patiënt 20 kilo wil afvallen, vraag je welk verschil dat zal maken en stel je daarover detailvragen. Het gaat erom dat de patiënt in de actie-modus komt.

Een oplossingsgerichte aanpak werkt bevrijdend, zowel voor de huisarts als voor de patiënt. Als iets niet lukt of als er weerstand is, dan geeft de patiënt daarmee aan dat de gekozen aanpak niet past. Ik raad patiënten vaak aan om op de Thuisarts-app te kijken. ‘U vindt er een goede uitleg en mogelijke oplossingen. Misschien zit er iets voor u bij. Maar als u daar niet verder mee komt, kom dan nog eens terug.’

Of onze aanpak tot minder doorverwijzingen en minder medicatiegebruik leidt, moet nog worden onderzocht. Maar in ons gezondheidscentrum kiezen we steeds meer voor deze werkvorm. Ik ken geen betere manier om de autonomie van de patiënt te bevorderen. Het werkt even goed bij hoogopgeleiden als bij laagopgeleiden en ook bij mensen met een verstandelijke beperking. En er is bewijs uit onderzoek dat oplossingsgericht werkende behandelaars meer werkplezier en minder burn-out rapporteren.”

Is het een duurzame oplossing, ook financieel?

“Financieel is er bij ons niets veranderd. De consulttijden zijn gelijk gebleven. Er zit soms een wat langer consult bij, maar dat verdien je op een ander moment terug. In de psychotherapie blijkt de behandelduur bij een oplossingsgerichte benadering korter.

Deze aanpak vraagt wel een tijdsinvestering bij het aanleren. Samen met klinisch psycholoog Frederike Bannink heb ik een boek geschreven over hoe je de oplossingsgerichte aanpak toepast in de huisartsenpraktijk. Daar staat veel informatie in. Als je uitgebreider op deze manier wil gaan werken, heb je wel een training nodig. Deze aanpak vereist namelijk een andere manier van denken en vragen stellen. Het gaat tegen onze reflexen in. Want als huisartsen zij wij erin getraind om de oplossing te bedenken, in plaats van dit samen met de patiënt te doen.”

Artikel Karin Groeneveld & Pieter Jansen

Klik op de afbeelding om het gehele artikel uit tijdschrift De Dokter te lezen.

Meer informatie